De Commissie Dierenwelzijn, -ethiek & Wetgeving van de NBvV is een verzamelnaam voor drie commissies

a. Commissie Dierenwelzijn en Diergezondheid
b. Themacommissie Dierenethiek
c. Themacommissie Wetgeving

Dierenwelzijn
Het welzijn wordt gemeten aan de hand van de mogelijkheden die wij als vogelhouders onze vogels bieden, opdat zij zoveel mogelijk in staat blijven hun natuurlijk en normaal gedrag te behouden. Nu is het wel zo dat naar mate een vogelsoort een langer domesticatieproces doorloopt, dit gedrag mee verandert.
Afgeleid van het streven om de door ons gehouden vogelsoorten optimaal in staat te stellen hun normale en soort gebonden gedrag te ontplooien, richt de commissie haar werkzaamheden ten aanzien van het begrip “dierenwelzijn” op:

• Het bevorderen van het duurzaam houden van vogels;
• Het informeren, het geven van voorlichting en scholing aan leden van de NBvV met betrekking tot huisvesting- en verzorgingsaspecten voor kooi- en volièrevogels;
• Het onderhouden van kontakten met interne en externe relaties;
• Het samenwerken met andere houderijorganisaties om waar mogelijk te komen tot gemeenschappelijk beleid en activiteiten op het terrein van dierenwelzijn.

Diergezondheid
De NBVV stelt zich op het standpunt dat iedere vogelhouder een basiskennis heeft rond de meest gangbare vogelziekten en zelf maatregelen treft. Daarbij kan de hulp ingeroepen worden van dierenartsen.
In geval van uitbraken van besmettelijke ziekten of zoönosen zal de cie. DE&W betrokken worden in het landelijk overleg met collega-houderijorganisaties en instanties. Een voorbeeld daarvan is de Papegaaienziekte.

Draaiboek Vogelgriep en het Verplicht aanmelden van een vogelevenement bij NVWA en RVO
Wat u als liefhebber, inzender op een TT, of organisator van een vogelevenement moet weten, staat beschreven in het Draaiboek Vogelgriep wat elk jaar aangepast kan worden.
Lees hier hoe u een melding kunt maken bij NVWA en RVO wanneer u een tentoonstellingen met of zonder verkoopklasse, of een vogelbeurs wilt organiseren.

Dierenethiek
De themacommissie Dierenethiek, ingesteld in 2016, richt zich op het opstellen van zienswijzen op al dan niet actuele vraagstukken op het terrein van dierenethiek.
Daarbij ligt vooral het accent op vraagstukken die rechtstreeks in relatie staan tot het houden van kooi- en volièrevogels.

Wetgeving
De cie DE&W is vanaf de start taakstelllend betrokken bij de implementatie binnen het bondsbeleid, van de Nederlandse wetgeving en Europese verordeningen met betrekking tot het hobbymatig houden vogels. Lees vooral de Monografie over CITES (wet- en regelgeving bedreigde uitheemse vogels van juni 2023). Deze en meer voorbeelden zoals CITES-publicaties en Overdrachtsformulieren zijn te vinden op de pagina “Downloads”.

Al deze werkzaamheden hebben geleid tot een lijvig werkdocument;

Het NBvV-Fokbeleid

NBvV- houderijrichtlijnen

Een overzicht van de vogelsoorten waarvoor specifieke houderijrichtlijnen beschikbaar zijn.

Henk van der Wal heeft tussen 2014 en 2020 de vogels geïnventariseerd die aantoonbaar in de Avicultuur gefokt worden.
Voor het overzicht zijn de vogels in 9 clusters geplaatst;
1. Zaadetende inheemse vogels;
2. Insecten- en vruchtenetende inheemse vogels
3. Zaadetende uitheemse vogels
4. Insecten- en vruchtenetende uitheemse vogels;
5. Lori’s
6. Kaketoes, Agaporniden en Papegaaien;
7. Parkieten;
8. Uitheemse duiven;
9. Grondvogels.
In de Monografie Houderijrichtlijnen 2020 leest u alles over hoe deze te gebruiken en tevens is hier de lijst met 500 vogels te vinden op bladzijde 13 e.v.

In de Monografie Huisvestingadviezen vindt u een overzicht van geadviseerde huisvesting voor vogels.

In de documenten; Houderijrichtlijnen cluster 1……… zijn de beschrijvingen van de vogels te vinden’ geclusterd in 40 clusters.
Voor elke liefhebber is dit een bron voor kennis, maar tevens kunt u bij verkoop van een vogel verwijzen naar deze Houderijrichtlijnen of een print meegeven in combinatie met een Overdrachtsformulier welke ook op de downloadpagina te vinden is.

Overige publicaties van de Commissie Dierenwelzijn, -ethiek & Wetgeving,
die zijn verschenen in 2019, zijn als pdf document te bestellen via surveillantnbvv@gmail.com
Documentnummer: Titel:
2019 DE&W 01 Evaluatierapport opleiding Surveillant 2018
2019 DE&W 02 Rapport overdracht surplusdieren
2019 DE&W 03 Jaarverslag 2018
2019 DE&W 04 Kooi- en volièrevogels in Nederland
2019 DE&W 05 Inventarisatie fokverslagen
2019 DE&W 06 Module 4 opleiding Surveillant
2019 DE&W 07 Invasieve exoten versie 2019
2019 DE&W 08 Wet natuurbescherming 2017 – 2020
2019 DE&W 09 CITES
2019 DE&W 10 Europese Vogelrichtlijn 2009/147 EG
2019 DE&W 11 Module 5 opleiding Surveillant
2019 DE&W 12 Het doden van kooi- en volièrevogels

Hygiënische en veilige omstandigheden tijdens de TT

Bij de keuring worden vogels in smerige of beschadigde kooien niet beoordeeld.

Dit omvat kooien met ontlasting in de hoeken, verkleurde achterkanten door ontlasting, besmeurde zitstokken, algen vervuilde drinkflesjes en ontlasting in de voerbakken.

Ook beschadigde constructies van TT-kooien, traliefronten met loszittende spijlen, traliefronten die niet goed passen of loszitten en loszittende of scheve zitstokken vallen hieronder.

In dergelijke gevallen wordt op de keurlijst vermeld dat de kooi vuil of beschadigd is, met een verwijzing naar het geconstateerde gebrek.

Handling van vogels Het is niet toegestaan om vogels tijdens een show of keuring in de hand te nemen.

Dit beleid is ingesteld om stressvolle situaties voor de vogels te voorkomen.

Ringen van vogels Vogels met meer dan één vaste pootring, met een doorgezaagde ring of een gekleurde ring anders dan een vaste pootring, worden niet beoordeeld.

Het is tijdens de keuring niet toegestaan om ringen te verwijderen.

Gestreste vogels Vogels die duidelijk gestrest zijn, worden niet gekeurd. Deze vogels worden van de tentoonstelling verwijderd en in een rustige ruimte geplaatst.

Onder gestreste vogels vallen vogels die zichzelf beschadigen, zichzelf plukken, onnatuurlijke bewegingen maken of voortdurend alarmkreetjes laten horen.

Conditie van de vogels Vogels die niet in goede conditie verkeren of anderszins de indruk wekken ziek of oncomfortabel te zijn, worden niet gekeurd.

In dergelijke gevallen vraagt de keurmeester aan de organiserende vereniging om de vogel van de show te verwijderen en in een warme omgeving te plaatsen, met extra krachtvoer om te herstellen.

Lees ook

REGELS VOOR HET HOUDEN VAN EEN VOGELMARKT OF VOGELBEURS

De Intrinsieke Waarde van Kooi- en Volièrevogels: Erkenning en Verantwoordelijkheid

De Nederlandse Bond van Vogelliefhebbers (NBvV), erkend als houderijorganisatie, heeft een belangrijk uitgangspunt dat de basis vormt voor de omgang met kooi- en volièrevogels: de intrinsieke waarde van deze vogels. Deze erkenning betekent dat deze vogels niet alleen gezien worden als fysieke wezens, maar ook als dieren met gevoelens en een eigenwaarde. Dit uitgangspunt heeft verstrekkende gevolgen voor degenen die deze vogels houden, namelijk de vogelhouders, en legt bepaalde verplichtingen op om het welzijn van de vogels te waarborgen.

Zorgplicht en Respect voor het Welzijn van Vogels

De erkenning van de intrinsieke waarde van kooi- en volièrevogels leidt tot een zorgplicht voor de vogelhouders. Deze zorgplicht houdt in dat de vogelhouders verantwoordelijk zijn voor het creëren van voorwaarden waarin de vogels zich “goed” kunnen voelen. Deze voorwaarden zijn gestoeld op de “Vijf Vrijheden,” die in 1993 zijn geïntroduceerd door het Britse Farm Animal Welfare Counsil en later zijn opgenomen in de Nederlandse Wet dieren:

1. Vrij van dorst, honger en onjuiste voeding.
2. Vrij van fysiek en fysiologisch ongerief.
3. Vrij van pijn, verwonding en ziektes.
4. Vrij van angst en chronische stress.
5. Vrij van beperking van natuurlijk en normaal gedrag.

Deze vijf vrijheden dienen als leidraad voor de omgang met vogels en worden verder uitgewerkt in houderijrichtlijnen voor verschillende vogelsoorten.

De Praktische Uitvoering van de Vijf Vrijheden

De praktische uitvoering van de vijf vrijheden wordt weerspiegeld in de houderijrichtlijnen voor vogelsoorten. Deze richtlijnen bieden gedetailleerde instructies voor het verzorgen en huisvesten van de vogels, zodat aan de vijf vrijheden wordt voldaan. Ze leggen de nadruk op de behoefte aan kennis, vaardigheden en respect voor het natuurlijke gedrag en de gezondheid van de vogels.

Centrale Rol van het Dier in Beleid voor Dierenwelzijn

Het beleid van de NBvV voor dierenwelzijn draait om het verantwoord en diervriendelijk houden van vogels. Dit beleid benadrukt dat het welzijn van de vogels centraal moet staan bij alle aspecten van hun verzorging en fokken. Dit is gebaseerd op de erkenning van de intrinsieke waarde van de vogels als individuele wezens met behoeften en gevoelens.

Kennisoverdracht en Verantwoordelijke Verkoop

Voor commerciële verkopers van vogels gelden verplichtingen bij de verkoop van vogels volgens het Besluit houders van dieren. Deze verplichtingen omvatten het verstrekken van informatie aan kopers over de juiste verzorging, huisvesting en gedrag van de vogels. Bovendien moeten gezondheidsinformatie en informatie over de kosten van het houden van de vogels aan de kopers worden verstrekt.

De Voortdurende Verantwoordelijkheid van de Houder

Het welzijn van de vogels stopt niet bij de verkoop. Vogelhouders blijven verantwoordelijk voor de zorg en het welzijn van de vogels, zelfs nadat ze van eigenaar zijn veranderd. Het is dan ook wenselijk om de houderijrichtlijnen over te dragen aan de nieuwe eigenaren, zodat zij de juiste kennis en richtlijnen hebben om voor de vogels te zorgen op een manier die hun intrinsieke waarde respecteert.

In conclusie benadrukt de erkenning van de intrinsieke waarde van kooi- en volièrevogels de verantwoordelijkheid van vogelhouders om te zorgen voor de fysieke, mentale en emotionele behoeften van deze vogels. Het naleven van de “Vijf Vrijheden” en het volgen van houderijrichtlijnen zijn cruciaal om ervoor te zorgen dat deze vogels een leven leiden dat in lijn is met hun intrinsieke waarde als levende wezens.

Nieuwe inzichten: ook positieve ervaringen tellen mee

Het voorkomen van honger, pijn, ziekte en angst blijft onmisbaar. De hedendaagse welzijnswetenschap kijkt daarnaast naar de kansen van een dier om positieve ervaringen op te doen. Een internationale wetenschappelijke consensus uit 2025 beschrijft positief welzijn als een toestand waarin dieren kunnen floreren, met overwegend positieve mentale ervaringen en mogelijkheden om vaardigheden en veerkracht te ontwikkelen.

Daarbij spelen keuzevrijheid en het kunnen bereiken van zelfgekozen doelen een rol. Dit is een algemene wetenschappelijke benadering, geen onderzoek dat één ideale kanariekooi vaststelt. Voor kanarieliefhebbers is de praktische vertaling: geef vogels mogelijkheden om te bewegen, te onderzoeken, te baden, zich terug te trekken en passend contact met andere vogels te hebben. Kijk vervolgens of iedere individuele vogel die mogelijkheden ook gebruikt.

De vijf domeinen: een bredere kijk op welzijn

Het vijf domeinenmodel, in 2020 verder uitgewerkt door Mellor en collega’s, verbindt voeding, omgeving, gezondheid en gedragsinteracties met de mentale toestand van het dier. Het ondersteunt een samenhangende beoordeling van negatieve én positieve ervaringen. Ook de omgang van mensen met dieren maakt deel uit van die beoordeling.

Deze vragen zijn een hulpmiddel. Eén gedraging of één meting bewijst niet dat het welzijn goed of slecht is. Observeer de vogel in zijn context en vergelijk zijn gedrag en conditie met wat voor hem gebruikelijk is.

Wat betekent dit voor het houden van kanaries?

Vliegen, rust en een bruikbare inrichting

Kanaries hebben horizontale vliegruimte nodig. Plaats zitstokken zo dat vliegen mogelijk blijft en laat de kooi niet dichtslibben met accessoires. Gebruik verschillende passende stokdiameters en vermijd schuurpapierhulzen. Bied beschutting en een badmogelijkheid. Een regelmatig, seizoenspassend dag-nachtritme voorkomt dat huiskamerverlichting de rustperiode voortdurend verlengt.

Sociaal contact vraagt om een passende combinatie

Kanaries zijn sociale vogels, maar niet iedere combinatie is geschikt. Vooral in het broedseizoen kunnen mannen onderling vechten en kunnen ook poppen of partners elkaar opjagen. Let op de individuele combinatie, voldoende ruimte en meerdere voerplaatsen. Grijp in bij gevechten of aanhoudende vervolging. Samenhouden is alleen een welzijnsverbetering wanneer de vogels veilig naast elkaar kunnen leven.

Meer praktische informatie vindt u bij LICG – Kanarie en op de pagina Huisvesting op Kanariewereld.

Verrijking die bij een kleine zangvogel past

Verrijking betekent dat de omgeving mogelijkheden biedt voor zinvolle activiteit. Denk aan veilige natuurlijke takken, een badje en een eenvoudige mogelijkheid om naar voer te zoeken. Introduceer iets nieuws rustig en kijk hoe de vogel reageert. Een vogel die schrikt moet afstand kunnen nemen. Behoud steeds voldoende gemakkelijk bereikbaar vertrouwd voer: verrijking mag eten niet moeilijk of onzeker maken.

Een accessoire is pas nuttig als het de vogel helpt en geen vliegroute blokkeert of risico op vastzitten oplevert. Kies materialen en afmetingen die passen bij kanaries. Adviezen over klimtouwen en ingewikkeld speelgoed voor papegaaien zijn niet automatisch geschikt voor een kanarie.

Achtergrond: omgevingsverrijking voor gehouden vogels

Een dagelijkse welzijnscontrole

Noteer opvallende veranderingen kort. Een reeks dagelijkse waarnemingen helpt om problemen te herkennen en aan een dierenarts uit te leggen. Bij een vermoedelijk zieke vogel vervangt zo’n overzicht het tijdig inschakelen van hulp niet.

Bronnen en verder lezen

De aanvullingen verbinden actuele welzijnskennis met de praktijk van het vogels houden. De concrete voorbeelden bij de vijf domeinen zijn een praktische toepassing voor vogelhouders. De wetenschappelijke publicaties zijn algemeen van aard; soortgerichte verzorgingsadviezen moeten bij de kanarie en de individuele situatie passen.