De voorbereiding begint na de vorige kweek

Een goede kweektijd ontstaat niet pas op de dag dat de vogels in de broedkooi komen. De voorbereiding loopt door het hele jaar: herstel na de broedtijd, een goed verlopen rui en een rustige winterperiode zijn minstens zo belangrijk als de laatste weken vóór het koppelen.

In de praktijkadviezen van kanariekweker Wout van Gils staat die doorlopende verzorging centraal. Ook een ervaren kweker weet dat niet alles volgens plan verloopt. Een goede voorbereiding vergroot de kans op een rustige start, maar blijft aandacht en bijsturing vragen.

Geef de vogels na de kweek de gelegenheid om te herstellen. Houd tijdens de rui de voeropname en conditie in de gaten. In de rustperiode passen een kortere, regelmatige lichtdag en ongestoorde nachtrust. Ga niet al vroeg in de winter met steeds langer kunstlicht naar een nieuwe broedperiode toewerken.

Begin met gezonde, voldoende volwassen vogels

Volgens het LICG is het verstandig met voortplanting te wachten tot kanaries minimaal ongeveer tien maanden oud zijn en in goede conditie verkeren. Leeftijd alleen is niet voldoende: een vogel moet ook lichamelijk klaar zijn voor de belasting van leggen, broeden en jongen voeren.

• Controleer of iedere vogel normaal eet, drinkt en beweegt.
• Let op ademhaling, ontlasting, poten, nagels en eventuele knellende ringen.
• Beoordeel of de vogel niet te mager of te zwaar is.
• Bekijk eerdere kweekresultaten en eventuele gezondheidsproblemen.
• Geef nieuwe vogels eerst een afzonderlijke quarantaine- en observatieperiode.

Een vogel die langdurig bol zit, benauwd is, vermagert of nog een onverklaard ruiprobleem heeft, hoort eerst onderzocht te worden. Kweekrijp maken is geen oplossing voor een gezondheidsprobleem.

Licht en daglengte: regelmaat vóór alles

De daglengte is een belangrijk seizoenssignaal voor kanaries. Het LICG beschrijft dat een lichtdag van ongeveer 14 tot 15 uur broedstemming kan bevorderen. Dat betekent niet dat iedere vogel met precies hetzelfde schema klaar is voor de kweek.

In een gecontroleerde kweekruimte wordt vaak gewerkt met een korte lichtdag in de rustperiode, bijvoorbeeld rond tien uur, en daarna een geleidelijke verlenging. Het uitgangspunt is een voorspelbaar ritme. Houd rekening met daglicht door ramen en met lampen die buiten het ingestelde schema nog branden.

Maak de lichtdag niet langer dan nodig en geef de vogels voldoende ononderbroken duisternis. Kijk naast het schema naar hun conditie en gedrag. Ook de hoeveelheid licht op de plaats van de kooien telt mee; een lange lichtdag in een donkere hoek is niet hetzelfde als een goed verlichte kweekruimte.

Schakelklok, zomertijd en avondlicht

Gebruik een betrouwbare schakelklok en noteer de instellingen. Controleer bij de overgang naar zomer- of wintertijd of de klok automatisch verspringt en wat dat met de werkelijke lichtperiode doet. Voorkom onverwachte wijzigingen in begin- en eindtijd.

Houd rekening met uw eigen aanwezigheid: een lamp die ’s avonds nog wordt aangezet voor verzorging verlengt ook de dag van de vogels. Plan werkzaamheden bij voorkeur binnen de ingestelde lichtperiode.

Voeding tijdens de voorbereiding

Een hoogwaardige zaadmengeling is een gebruikelijke basis, maar alleen zaden vormen geen vanzelfsprekend compleet rantsoen. Kijk naar het geheel: energie, eiwitkwaliteit, vitamines en mineralen moeten passen bij onderhoud, leggen en het grootbrengen van jongen.

Eivoer wordt door veel kwekers in de voorbereiding geleidelijk vaker aangeboden. Laat de vogels het voer kennen voordat er jongen zijn. Een geschikt volledig kweekvoer kan eveneens een plaats in het rantsoen hebben. Volg de productaanwijzingen en houd rekening met wat ander voer al levert.

De langere dagen en toenemende activiteit kunnen de voerbehoefte veranderen. Geef voldoende, maar voorkom dat vooral extra vette zaden worden toegevoegd. Controleer de werkelijke opname: een bakje met zaadhulzen bevat nauwelijks nog eetbaar voer.

Calcium vóór en tijdens het leggen

Calcium is belangrijk voor onder meer de eischaal. Zorg dat de calciumvoorziening van het totale rantsoen op orde is voordat het eerste ei wordt gelegd. Een passende oplosbare calciumbron, zoals sepia of oesterschelp, kan aanvullend worden aangeboden. Onoplosbare maagkiezel is geen vervanging voor calcium.

Voeg niet zonder overleg meerdere vitamine- en mineralenproducten tegelijk toe. Meer supplementen geven is niet automatisch een betere voorbereiding.

Kiemvoer, mungbonen, boekweit en pinkies

In de beschreven praktijkaanpak wordt eivoer gecombineerd met gekiemde zaden en pinkies. Ook mungbonen en boekweit worden genoemd als aanvullende voedingsmiddelen. Zulke producten kunnen afwisseling geven, maar zijn niet noodzakelijk in ieder goed samengesteld kweekrantsoen.

Kiemvoer vraagt om zorgvuldige hygiëne

Warmte en vocht tijdens het kiemen zijn ook gunstig voor de groei van bacteriën. Regelmatig spoelen is daarom geen garantie dat kiemvoer veilig is. Gebruik geschikt, onbehandeld kiemzaad en schoon materiaal; maak kleine porties en laat het voer goed uitlekken.

Voer geen slijmerige, beschimmelde of afwijkend ruikende producten. Afwezigheid van geur of zichtbare schimmel bewijst overigens niet dat het voer vrij is van ziekteverwekkers. Houd ook de bewaartijd kort en verwijder vochtige restanten tijdig uit de kooi. Bij twijfel kunt u het kiemvoer weglaten en een passend alternatief gebruiken.

Pinkies en andere dierlijke aanvullingen

Gebruik uitsluitend producten die als vogelvoeding worden verkocht en bereid en bewaar ze volgens de aanwijzingen. Maak van pinkies geen verplichte toevoeging: beoordeel eerst of het basis- en eivoer al voldoende voedingsstoffen leveren. Nieuwe ingrediënten worden het liefst vóór de kweek rustig geïntroduceerd.

Broedkooien en hygiëne

Maak broedkooien klaar voordat u de vogels erin plaatst. Verwijder vuil, reinig de kooi en de losse onderdelen en laat alles goed drogen. Controleer tralies, sluitingen, zitstokken, voerbakken en nesthouders op beschadigingen.

Ontsmetten volgt op reinigen en gebeurt met een middel dat voor het beoogde gebruik geschikt is. De namen Dettol, bleek en Halamid worden in oudere praktijkadviezen genoemd, maar zijn geen algemeen voorschrift om deze middelen bij aanwezige vogels te gebruiken. Producten en toepassingen verschillen.

Volg het etiket voor verdunning, contacttijd en eventueel naspoelen. Meng nooit verschillende schoonmaakmiddelen. Houd vogels uit de buurt van spatten en dampen en plaats ze pas terug als het verblijf schoon, droog en veilig is.

Een bruikbare inrichting

Laat ruimte tussen de zitstokken om te bewegen. Voer en water moeten bereikbaar zijn en zo staan dat ze niet voortdurend met ontlasting worden vervuild. Bevestig de nestgelegenheid stevig en zorg dat u de vogels kunt verzorgen zonder telkens het nest te verstoren.

Vul voerbakken niet alleen bij: verwijder hulzen en vervuiling en controleer de voorraad eetbaar voer. Houd schoonmaakmateriaal voor een zieke of pas aangekochte vogel gescheiden van dat voor de kweekvogels.

Wanneer kunt u man en pop samenbrengen?

Mannen en poppen worden tijdens de voorbereiding vaak afzonderlijk gehouden. Dit kan helpen om hun conditie en gedrag per vogel te beoordelen. Het zorgt echter niet vanzelf dat beide dieren op hetzelfde moment klaar zijn voor de kweek.

Een man kan al actief zingen terwijl de pop nog niet aan broeden toe is. Kijk daarom naar beide vogels. Nestbouwgedrag bij de pop kan informatie geven, maar één gedraging is geen garantie op een goede paring.

Observeer na het koppelen of de vogels rustig met elkaar omgaan. Aanhoudend najagen, vechten of een vogel die niet bij voer kan komen, vraagt om ingrijpen. Scheid de vogels indien nodig, bijvoorbeeld met een geschikte scheidingswand. Laat een niet-passende combinatie niet samen zitten omdat het geplande schema dat voorschrijft.

Nestbouw en de eerste eieren

Kanaries gebruiken een open nestgelegenheid, bijvoorbeeld een geschikt nestkorfje. Bied schoon nestmateriaal aan dat voor kleine vogels bestemd is. Vermijd lange, losse draden waarin poten kunnen vastlopen.

Een pop legt vaak dagelijks een ei tot een legsel van ongeveer vier of vijf eieren. De broedduur is doorgaans dertien tot veertien dagen, gerekend vanaf het daadwerkelijke broeden. Noteer legdata en het begin van vast broeden, zodat u het verloop kunt volgen zonder onnodig vaak te controleren.

Zorg vóór het uitkomen dat u voldoende geschikt voer voor oudervogels en jongen beschikbaar heeft. De start van de kweek is ook een organisatorische voorbereiding: reservekooien, schoon materiaal en een kweekboek horen daarbij.

Controle vóór de start van de kweek

Met een rustige voorbereiding wordt de kweek overzichtelijker. Geniet van het proces, blijf dagelijks kijken en stel de gezondheid van de vogels voorop. Een geslaagd broedseizoen bestaat uit meer dan het aantal jongen: ook de oudervogels moeten in goede conditie blijven.

Verder lezen op Kanariewereld