Natuurlijke versus kunstmatige selectie Natuurlijke selectie zorgt ervoor dat alleen die vogels overleven die optimaal aangepast zijn aan natuurlijke omstandigheden.

Zij geven hun genetische eigenschappen door aan volgende generaties.

Spijtig genoeg is het zo dat zwakke vogels en vogels met afwijkende kleuren deze ‘struggle for live’ niet overleven. Men spreekt van onnatuurlijke selectie of kunstmatige selectie als men een bepaalde plant of een dier uit zijn natuurlijke biotoop haalt en men met deze verder teelt of fokt in een beschermde omgeving.

Zo is de mens erin geslaagd om veranderingen in het fenotype van zowel plant als dier te creëren en verschillende variëteiten en mutaties vast te leggen.

Bij wijze van voorbeeld: koeien met een hogere melk- of vleesproductie; kippen die grotere eieren leggen, gewassen met een grotere resistentie tegen schadelijke invloeden, enz… Zowel natuurlijke en kunstmatige selectie – mutaties die daarbij zijn opgetreden, geslaagde kruisingen, nieuwe verschijningsvormen die door crossing-over zijn onstaan, … – hebben ervoor gezorgd dat we vandaag bij onze kleurkanaries een zeer grote kleurvariëteit hebben en kunnen ontdekken.

Deze variaties konden echter alleen ontstaan op basis van de rijke genetische basis waarover de kanarie beschikt.

Als wij over selectie praten moeten wij met dit gegeven rekening houden. Het selecteren van show- en kweekvogels is dus niets anders dan het uitkiezen van vogels die men het meest prefereert uit een bestand aan beschikbare exemplaren.

Vogels die het meest beantwoorden aan uw eigen inzichten van hoe een bepaalde kleurslag er moet uitzien.  

Erfelijk bepaalde eigenschappen Bij het selecteren van vogels is het erg belangrijk te weten of een bepaalde eigenschap erfelijk bepaald is of daarentegen door de omgeving is ontstaan.

Zo is het algemeen bekend dat als men licht gekleurde vogels in de zon zet de vleugel- en staartpennen verbleken.

Als men donker gekleurde vogels in de zon zet zullen de vleugel- en staartpennen en de hoorndelen daarentegen verdonkeren. Als de eigenschap erfelijk bepaald is, dan is het ook belangrijk om te weten of die eigenschap gemakkelijk wordt doorgegeven. Eigenschappen die bepaald worden door een veelheid aan factoren – zoals onder meer het formaat van een vogel – zijn doorgaans moeilijker door selectie te verbeteren dan de factoren die netjes de Mendelwetten volgen – zoals de meeste kleurmutanten.

Door kennis van de materie en doorgedreven selectie kunnen we erin slagen dat in een aantal seizoenen bepaalde fenotypen of genotypen andere kenmerken bezitten dan de vogels waarmee we vertrokken waren.

Bepaalde genen kan men versterken, andere verminderen. Op deze manier hopen we vogels te kweken die meer beantwoorden aan onze eigen inzichten van bepaalde kleurslagen. Hopelijk benaderen deze dan nog beter de opgelegde standaardeisen.   Factoren die de selectie beïnvloeden

Een relatief groot aantal jonge vogels Het spreekt vanzelf dat we meer mogelijkheden hebben om te selecteren als we meerdere jonge vogels ter beschikking hebben.

Dit geldt zowel voor kweek- als tentoonstellingsvogels. In het bijzonder is dit toepasselijk als men wilt selecteren op een bepaalde eigenschap. Het is dan ook aangewezen dat men over een relatief groot aantal vogels beschikt waarin men een selectie kan maken. Juist daarom is de kweekperiode zo belangrijk.

Zonder pardon moeten we uit onze vogels van het vorige jaar en een paar aangekochte exemplaren goed selecteren. Alleen verder gaan met die vogels die echt voldoen aan onze eisen als kweek- en/of tentoonstellingsvogels.

We moeten echter wel voorzichtig zijn en er voor zorgen dat we het aantal vogels waar we verder mee kweken niet teveel beperken. De genetische basis van onze kweekfamilie zou dan te smal worden met mogelijke risico’s van inteelt en negatieve effecten op de vruchtbaarheid. Een zeer strenge selectie zorgt er wel voor dat we snel resultaten behalen maar het wordt wel heel moeilijk om het resultaat voor de toekomst voldoende vast te leggen.

Uiteindelijk is ons doel toch om een kweekfamilie te bekomen die over redelijk homogene eigenschappen beschikt met een vrij brede genetische basis.

Als raskweker is het daarom ook essentieel om je slechts in enkele kleuren te specialiseren. Moment waarop selectie plaatsvindt Selectie is gebaseerd op observatie van de vogels gedurende het hele jaar.

Toch zijn er twee momenten waarop selectie het best kan plaatsvinden: Na de kweek.

We elimineren de vogels voor verdere kweek die niet de beoogde kweekresultaten hebben behaald zoals: poppen die weinig eieren hebben gelegd hebben; poppen die hun jongen niet zo goed groot brachten; poppen met weinig eieren en jongen; kweekmannen die bij meerdere poppen onbevruchte eieren gaven… Deze vogels krijgen geen tweede kans.

Ook houden we geen vogels voor de volgende kweek die: te los in de veren zitten; te klein of te groot zijn; blijvend abnormaal agressief gedrag vertonen tegenover hun partner; schichtige zijn of gedragstoornissen vertonen… Na de rui.

Na de rui laten jonge vogels het best hun karakteristieke eigenschappen zien. Voornamelijk wat kleur en bevedering betreft. We sluiten in ieder geval vogels uit voor een verdere kweek als: deze moeilijk door de ruiperiode zijn geraakt; als ze onvoldoende sterk blijken te zijn.

Vogels die erg laat geboren zijn kunnen misschien nog worden ingezet voor de het eerste seizoen na de volgende kweek. Een en ander zal ons toelaten om op langere termijn er de vruchten van te plukken.

Opmerking Als vogelliefhebbers vogels van de hand doen wil zoiets niet per definitie zeggen dat er iets fout mee is. Na elk kweekseizoen zijn er uit stammen van gespecialiseerde fokkers zeer goede vogels beschikbaar die kwalitatief van onschatbare waarde kunnen zijn voor de verdere stamuitbouw van een nieuwe eigenaar in spé.

Vriendelijke groeten Frans Begijn